Số thứ tự (Ordinal number) trong tiếng Anh & Phân biệt ordinal - cardinal - nominal numbers

Trong tiếng Anh, các loại số như số đếm (cardinal numbers), số thứ tự (ordinal numbers) và số định danh (nominal numbers) đóng vai trò quan trọng trong giao tiếp hàng ngày, học thuật và chuyên môn. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa chúng thường gây nhầm lẫn cho người học, dẫn đến sai sót trong diễn đạt và làm giảm tính chính xác trong các tình huống như ghi ngày tháng, địa chỉ hay số liệu thống kê. Bài viết này nhằm giúp người học nắm vững cách phân biệt và sử dụng đúng từng loại số thông qua định nghĩa, quy tắc hình thành, ví dụ minh họa và bài tập thực hành, từ đó nâng cao kỹ năng ngôn ngữ một cách tự tin và hiệu quả.

I. Số thứ tự (Ordinal Numbers) trong tiếng Anh

Số thứ tự (Ordinal Numbers) trong tiếng Anh

1. Định nghĩa

Số thứ tự là những con số dùng để chỉ vị trí hoặc thứ tự của một đối tượng trong một chuỗi hoặc một danh sách. Chúng không biểu thị số lượng mà mô tả vị trí của một vật so với những vật khác, chẳng hạn như thứ tự thời gian, thứ hạng, hoặc các mục được liệt kê. Ví dụ điển hình bao gồm "first" (thứ nhất), "twentieth" (thứ hai mươi), hoặc các dạng số kèm hậu tố như "1st", "20th".

Số thứ tự có thể được sử dụng như từ hạn định (determiners) để bổ nghĩa cho danh từ, ví dụ: "not my first choice" (không phải lựa chọn đầu tiên của tôi). Chúng cũng có thể đóng vai trò là danh từ (nouns), như trong câu "the first to arrive" (người đầu tiên đến). Ngoài ra, nhiều số thứ tự còn được dùng làm trạng từ để chỉ thứ tự của một chuỗi sự kiện hoặc các điểm trong một danh sách.

2.  Quy tắc hình thành và cách viết

Việc hình thành số thứ tự tuân theo một số quy tắc cụ thể về hậu tố và cách viết:

• Hậu tố cơ bản: Hầu hết các số thứ tự được hình thành bằng cách thêm hậu tố "-th" vào cuối số đếm tương ứng.

• Nếu số đếm kết thúc bằng chữ số 1 (ngoại trừ 11), hậu tố là "-st". Ví dụ: "1st" (first), "21st" (twenty-first), "31st" (thirty-first).
• Nếu số đếm kết thúc bằng chữ số 2 (ngoại trừ 12), hậu tố là "-nd". Ví dụ: "2nd" (second), "22nd" (twenty-second), "32nd" (thirty-second).
• Nếu số đếm kết thúc bằng chữ số 3 (ngoại trừ 13), hậu tố là "-rd". Ví dụ: "3rd" (third), "23rd" (twenty-third), "33rd" (thirty-third).
• Đối với các số đếm kết thúc bằng 4, 5, 6, 7, 8, 9 hoặc các số từ 11 đến 19, hậu tố là "-th". Ví dụ: "4th" (fourth), "15th" (fifteenth), "55th" (fifty-fifth), "11th" (eleventh), "12th" (twelfth), "13th" (thirteenth).

• Trường hợp đặc biệt (Irregular Spellings): Một số số thứ tự có cách viết không theo quy tắc thông thường và cần được ghi nhớ riêng :

• 1: one → first
• 2: two → second
• 3: three → third
• 5: five → fifth
• 8: eight → eighth
• 9: nine → ninth
• 12: twelve → twelfth

• Số lớn và gạch nối:

• Các số thứ tự có hai từ trở lên (ví dụ: twenty-first, fifty-third) thường sử dụng dấu gạch nối (hyphen), trừ các bội số của 10.
• Đối với các số thứ tự rất lớn, việc viết bằng chữ thay vì số giúp người đọc dễ tiếp thu hơn. Ví dụ, nên viết "the millionth visitor" thay vì "the 1,000,000th visitor".

• Lưu ý về định dạng: Khi viết số thứ tự dưới dạng số và hậu tố, không nên đặt hậu tố ở dạng chỉ số trên (superscript) (ví dụ: 1ˢᵗ) vì định dạng này có thể không thân thiện với khả năng tiếp cận thông tin.

Số thứ tự (Ordinal Numbers) trong tiếng Anh

3. Cách dùng trong ngữ cảnh

Số thứ tự được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau:

• Vị trí và thứ hạng: Chúng dùng để chỉ vị trí, thứ hạng trong một danh sách, một cuộc thi đấu, hoặc một chuỗi sự kiện. Ví dụ: "He finished first in the race." (Anh ấy về nhất trong cuộc đua.)
• Ngày tháng: Khi nói về ngày trong tháng, người bản xứ thường dùng số thứ tự. Ví dụ: "July fourth" (ngày 4 tháng 7). Tuy nhiên, một điểm quan trọng mà người học cần đặc biệt lưu ý là khi viết ngày tháng, cần tránh sử dụng số thứ tự và thay vào đó dùng số đếm. Ví dụ, nên viết "July 4" thay vì "July 4th". Đây là một trong những lỗi phổ biến nhất do sự khác biệt giữa cách nói và cách viết. Quy ước này không dựa trên logic ngữ pháp mà là một quy ước ngôn ngữ cần được ghi nhớ. Để tránh nhầm lẫn trong văn viết chính thức, người học cần luyện tập và ghi nhớ quy tắc "nói thứ tự, viết số đếm" cho ngày tháng.
• Tên tổ chức/đơn vị: Nếu tên của một tổ chức hoặc đơn vị có chứa số, cách viết số đó cần tuân theo quy định của tổ chức đó, ngay cả khi số đó nhỏ hơn 10. Ví dụ: "The 1st Australian Infantry Battalion".
• Thế kỷ: Khi viết về thế kỷ, cần dùng số đếm thay vì số thứ tự, ngay cả với các thế kỷ từ 1 đến 9. Ví dụ: "In the 1st century CE", "the 9th century", "a 15th-century painting".
• Liệt kê: Số thứ tự cũng có thể được dùng để liệt kê các điểm hoặc mục trong một bài viết hoặc báo cáo. Ví dụ: "The first item on the agenda... The second item...".

II. Số đếm (Cardinal Numbers) trong tiếng Anh

1. Định nghĩa

Số đếm là những con số dùng để biểu thị số lượng cụ thể của người, vật, sự việc hoặc ý tưởng. Đây là dạng số cơ bản nhất, thường được học đầu tiên khi bắt đầu làm quen với số trong tiếng Anh, bao gồm: one, two, three, four, five… Số đếm không diễn tả vị trí trong một chuỗi như số thứ tự, mà thể hiện số lượng: bao nhiêu cái gì đó.

2. Quy tắc và cách viết

• Các số từ 1 đến 20 có cách viết riêng (one, two, three, ..., twenty).
• Từ 21 trở đi, thường kết hợp giữa hàng chục và hàng đơn vị bằng dấu gạch nối (hyphen): twenty-one, fifty-six...
• Các số hàng trăm, hàng nghìn, hàng triệu được viết như sau:
   
  • 100: one hundred
  • 1,000: one thousand
  • 1,000,000: one million
    Lưu ý: Không dùng "s" khi chỉ số lượng cụ thể (one hundred people), nhưng dùng "s" nếu số không xác định (hundreds of people).

3. Cách dùng trong ngữ cảnh

3.1. Chỉ số lượng cụ thể
Ví dụ:

• She has two brothers. (Cô ấy có hai anh trai.)
• We need ten chairs. (Chúng tôi cần mười cái ghế.)

3.2. Trả lời cho câu hỏi “How many…?”
Ví dụ: How many books do you have? → Five. (Bạn có bao nhiêu sách? → Năm quyển.)

3.4. Trong các phép tính và thống kê
Ví dụ:

• Three plus five is eight. (Ba cộng năm là tám.)
• The population increased by 20,000. (Dân số tăng 20.000.)

3.5. Trong địa chỉ, số điện thoại, mã số
Ví dụ:

• Room 305, phone number 0973 468 111.
• The bus number is 23.

3.6. Khi nói về tuổi tác
Ví dụ: She is 25 years old. (Cô ấy 25 tuổi.)

3.7. Trong văn viết chính thức (ngày tháng, năm)

Ví dụ: April 10, 2025 – không dùng số thứ tự trong văn viết: không viết April 10th trong các tài liệu trang trọng.

III. Số định danh (Nominal Numbers) trong tiếng Anh

1. Định nghĩa

Số định danh là các con số dùng để xác định hoặc nhận dạng một người, vật hay sự vật mà không thể hiện số lượng hay thứ tự. Khác với số đếm và số thứ tự, số định danh không có ý nghĩa toán học, mà chỉ đóng vai trò như một nhãn dán để phân biệt các đối tượng. Ví dụ: số áo cầu thủ, số phòng, số xe, mã học sinh...

2. Đặc điểm và cách viết

• Số định danh thường là các số nguyên, không cần gạch nối hoặc biến đổi hình thức.
• Không cần dùng mạo từ (a, the) nếu số đóng vai trò như mã số, trừ khi nó đi kèm danh từ cụ thể.
• Thường không được chia nhỏ bằng dấu phẩy, ngay cả khi số lớn (ví dụ: số điện thoại, số tài khoản ngân hàng).

3. Cách dùng trong ngữ cảnh

3.1. Số phòng, số nhà, số xe, mã số
Ví dụ:

• My room is 302. (Phòng tôi là 302.)
• The license plate number is 29A-123.45.
• Student ID: 2459871.

3.2. Số áo cầu thủ, số đội thi đấu
Ví dụ: He plays as number 10 for Manchester United. (Anh ấy mang áo số 10 cho CLB Manchester United.)

3.3. Số chuyến bay, tàu, tuyến xe buýt
Ví dụ:

• Flight VN237 departs at 6 p.m.
• Take bus number 49.

3.4. Mã số trong hệ thống tổ chức
Ví dụ:

• The product code is A221B.
• Please enter your PIN: 3749.

IV. Phân biệt Số thứ tự (Ordinal), Số đếm (Cardinal) và Số định danh (Nominal)

Việc phân biệt rõ ràng giữa số đếm, số thứ tự và số định danh là rất quan trọng để sử dụng tiếng Anh chính xác và hiệu quả. Mỗi loại số có chức năng và đặc điểm riêng biệt.

Phân biệt Số thứ tự (Ordinal), Số đếm (Cardinal) và Số định danh (Nominal)

V. Bài tập vận dụng

Bài tập 1: Chọn dạng số (đếm, thứ tự, định danh) phù hợp để điền vào chỗ trống trong các câu sau:

1. There are ______ (2/2nd) apples in the basket.
2. She lives on the ______ (3/3rd) floor.
3. My phone number is 090-______ (1234/1234th).
4. This is the ______ (one/first) time I've visited Paris.
5. The race car driver wore number ______ (7/7th) on his uniform.
6. The library is located on ______ (Main Street/Main 1st Street).
7. He bought ______ (five/fifth) books yesterday.
8. The building was completed in the ______ (20th/20) century.
9. Please turn to ______ (page 10/page 10th) for more information.
10. The ______ (second/two) biggest city in the country is experiencing rapid growth.

Bài tập 2:

Tìm và sửa lỗi sai trong cách sử dụng số (nếu có) trong các câu sau:

1. The meeting is scheduled for January 1st, 2025.
2. He is the 5 player on the team.
3. I have two cat.
4. Firstly, we need to gather data. Second, we analyze it.
5. My apartment is on the fifth.
6. The bus line number 23rd goes downtown.
7. She won the first place in the competition.
8. There are zero reasons to doubt his honesty.
9. My birthday is on October 20th.
10. The company celebrated its 10th anniversary last month.

Đáp án:

Bài tập 1

1. 2
2. 3rd
3. 1234
4. first
5. 7
6. Main Street
7. five
8. 20th
9. page 10
10. second

 Bài tập 2

1. Đúng
2. 5th
3. two cats
4. First, we need to gather data.
5. the fifth floor
6. bus line number 23
7. won first place ✅ (không sai về số)
8. Đúng
9. Đúng
10. Đúng

Tham khảo các khóa học cơ bản của STUDY4:

👉[Practical English] Ngữ pháp tiếng Anh từ A-Z

👉[IELTS Fundamentals] Từ vựng và ngữ pháp cơ bản IELTS

👉[Complete TOEIC] Chiến lược làm bài - Từ vựng - Ngữ pháp - Luyện nghe với Dictation [Tặng khoá TED Talks]

Hoặc bạn có thể xem thêm COMBO CƠ BẢN để nhận thêm nhiều ưu đãi hơn!

Lời kết

Trên đây là các kiến thức liên quan đến số thứ tự, số đếm và số định danh mà STUDY4 đã tổng hợp lại cho các bạn. Hy vọng sau khi xem bài viết này, bạn có thể tự tin sử dụng các loại số này để giao tiếp và vận dụng vào bài thi IELTS để đạt được band điểm như mong muốn