Những sai lầm khi tự luyện IELTS Speaking

Bạn đang chăm chỉ luyện IELTS Speaking mỗi ngày nhưng điểm số vẫn “dậm chân tại chỗ”? Tự học là một hành trình tuyệt vời, nhưng nếu không biết cách, bạn có thể dễ dàng mắc phải những sai lầm “vô hình” khiến kết quả không như mong đợi – thậm chí còn hình thành thói quen sai khó sửa về sau. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau “vạch mặt” những lỗi phổ biến nhất mà người học thường mắc khi tự luyện Speaking. Đừng để những lỗi nhỏ này kéo bạn lại phía sau – hiểu rõ để tránh, bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn nhiều!

I. Cấu trúc bài thi IELTS Speaking

Cấu trúc bài thi IELTS Speaking

1. Thời lượng của bài thi IELTS Speaking

Phần thi Nói trong kỳ thi IELTS thường kéo dài khoảng 11 đến 14 phút.

2. Hình thức thi IELTS Speaking

Trong phần thi này, thí sinh sẽ trực tiếp đối thoại với giám khảo. Mục tiêu của phần này là đánh giá khả năng:

• Trả lời các câu hỏi một cách trôi chảy và mạch lạc.
• Sử dụng linh hoạt ngôn ngữ để nói về các chủ đề đa dạng.
• Tương tác hiệu quả với giám khảo trong quá trình giao tiếp.

3. Cấu trúc của bài thi IELTS Speaking gồm 3 phần chính:

Xem thêm: Cấu trúc bài thi IELTS Speaking và các chủ đề phổ biến

Part 1 – Giới thiệu & các câu hỏi cá nhân (4–5 phút)

Thí sinh sẽ được hỏi những câu hỏi ngắn về các chủ đề quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày như:

• nơi sinh sống,
• công việc hoặc học tập,
• thói quen buổi sáng,
• loại nhạc yêu thích,
• các hoạt động cuối tuần, v.v.

Ví dụ:
Giám khảo hỏi: Do you usually listen to music while studying?
Thí sinh trả lời: Yes, I often play soft instrumental music when I study. It helps me concentrate better.

Part 2 – Thuyết trình cá nhân (3–4 phút)

Ở phần này, bạn sẽ được phát một thẻ chủ đề (cue card) với yêu cầu nói về một chủ đề cụ thể. Chủ đề thường kèm theo 3–4 câu gợi ý để phát triển nội dung.

• Bạn có 1 phút chuẩn bị, được phép ghi chú ra giấy.
• Sau đó, bạn cần nói liên tục trong tối đa 2 phút.
• Kết thúc phần trình bày, giám khảo có thể hỏi thêm 1–2 câu liên quan.

Xem thêm: Cách trả lời IELTS Speaking Part 2 và các tips luyện nói tại nhà

Ví dụ cue card:
Describe a time when you got lost in a city.
You should say:

• where it was
• when it happened
• who you were with
• and explain how you felt about the experience

Giám khảo có thể hỏi thêm:
Have you ever helped someone who was lost?

Part 3 – Thảo luận sâu hơn (4–5 phút)

Xem thêm: Cách trả lời IELTS Speaking Part 3 và cách luyện IELTS Speaking tại nhà

Dựa vào chủ đề đã nói ở phần 2, giám khảo sẽ hỏi những câu hỏi ở cấp độ cao hơn, yêu cầu bạn trình bày quan điểm cá nhân, phân tích, và so sánh các ý tưởng. Chủ đề thường mang tính khái quát và xã hội.

🟢 Ví dụ (liên quan đến chủ đề bị lạc):

• Why do people sometimes feel anxious when they're in a new place?
• Do you think modern technology makes it easier to navigate unfamiliar cities?
• Is it important to explore new places without a map or GPS? Why or why not?

II. Những sai lầm khi tự luyện IELTS Speaking và cách khắc phục

Những sai lầm khi tự luyện IELTS Speaking và cách khắc phục

1. Quá tập trung vào việc ghi nhớ từ vựng

Một lỗi phổ biến khi luyện thi phần Speaking là người học chỉ lo học từ mới mà quên cách dùng từ đó đúng ngữ cảnh. Dù vốn từ phong phú đến đâu, nếu không sử dụng đúng tình huống, câu nói vẫn sẽ không tự nhiên. Trong tiếng Anh, một số từ chỉ phù hợp với văn viết trang trọng, trong khi những từ khác lại thích hợp với giao tiếp hằng ngày hoặc trong môi trường học thuật.

Xem thêm: Cách học từ vựng bằng flashcard giúp bạn học thuộc từ siêu nhanh

👉 Ví dụ: "utilize" thường thấy trong văn viết học thuật, nhưng trong giao tiếp hằng ngày bạn chỉ cần dùng "use" là đủ.

Cách khắc phục:

• Học từ vựng theo chủ đề cụ thể (như giáo dục, môi trường, công việc…) thay vì học rời rạc.
• Sử dụng từ điển uy tín như Cambridge để hiểu nghĩa sâu hơn và cách dùng trong ngữ cảnh.
• Ghi chú các cụm từ cố định hoặc câu mẫu, ví dụ: “I’m into…” để diễn tả sở thích.
• Xem phim, nghe podcast tiếng Anh và ghi chép lại những từ hoặc cụm từ thú vị.

2. Lạm dụng bài mẫu (sample) một cách thiếu hiệu quả

Một số bạn học IELTS thường chỉ đọc bài mẫu để tham khảo rồi bỏ qua, hoặc tệ hơn là học thuộc lòng toàn bộ câu trả lời để mang vào phòng thi. Điều này không chỉ dễ bị phát hiện mà còn làm bạn mất điểm vì thiếu tự nhiên và phản xạ thật.

👉 Ví dụ: Một bài mẫu nói về việc "Describe a time you were late", nếu bạn học thuộc lòng nhưng vào thi đề là "Describe a time you missed an appointment", bạn có thể không ứng biến kịp.

Cách khắc phục:

• Chọn bài mẫu đúng tiêu chuẩn (theo thời gian và chủ đề), phù hợp với band điểm bạn nhắm tới.
• Không học thuộc, mà hãy học cách triển khai ý, sử dụng cụm từ hay, cách dẫn dắt và chuyển ý.
• Sau khi đọc bài mẫu, hãy tự viết lại hoặc nói lại theo cách của bạn, vẫn giữ cấu trúc nhưng dùng từ riêng.

3. Không nhận ra và sửa lỗi sai của bản thân

Tự luyện nói nhưng không biết mình đang sai ở đâu là một rào cản lớn trong quá trình cải thiện kỹ năng Speaking. Bạn có thể nói sai phát âm, ngữ pháp, hoặc diễn đạt lủng củng mà không nhận ra.

Xem thêm: Cách cải thiện điểm IELTS Speaking

Cách khắc phục:

• Ghi âm lại bài nói của bạn, sau đó nghe lại và so sánh với các video mẫu band cao.
• Ghi chú lại những lỗi sai bạn nghe thấy hoặc nhận thấy (ví dụ: thiếu "s" ở động từ số ít).
• Nhờ bạn bè hoặc giáo viên hỗ trợ sửa lỗi và phản hồi.

4. Không có đủ ý tưởng để phát triển nội dung

Một trong những khó khăn lớn là thiếu ý tưởng khi được hỏi những chủ đề lạ hoặc khó. Dù bạn có vốn từ tốt và nói trôi chảy, nếu không có nội dung để trình bày thì bài nói sẽ trở nên nhạt nhòa.

Cách khắc phục:

• Luyện tập hàng ngày bằng cách trả lời câu hỏi theo chủ đề cụ thể (ví dụ: giáo dục, công nghệ, sức khỏe…).
• Tập brainstorm trước mỗi chủ đề, liệt kê 3–5 ý chính và ví dụ liên quan.
• Đọc thêm sách báo, xem video chủ đề xã hội để mở rộng kiến thức và ý tưởng.

Ví dụ: Với đề "Describe a historical event", bạn có thể kể về ngày Quốc khánh, hoặc một sự kiện như Chiến tranh thế giới thứ hai nếu bạn từng xem phim hoặc đọc báo về nó.

5. Không sử dụng từ đệm (filler words)

Trái với việc dùng quá nhiều từ nối hay từ đệm, một lỗi phổ biến khác trong phần thi nói IELTS là không sử dụng filler words chút nào. Điều này thường xảy ra với những bạn mới bắt đầu luyện nói hoặc chưa quen với phong cách giao tiếp tiếng Anh tự nhiên. Việc không dùng filler có thể khiến phần thi của bạn trông cứng nhắc, thiếu tự nhiên, đồng thời ảnh hưởng đến điểm Fluency & Coherence.

Cách khắc phục:

• Thay vì sử dụng nhiều tiếng “ừm”, “à” hoặc im lặng dài, bạn nên thêm vào những từ đệm như well, you know, like, I mean để tạo cảm giác thoải mái và tự nhiên hơn. Đây cũng là cách mà người bản xứ thường sử dụng khi trò chuyện.
• Bên cạnh đó, hãy nhớ kết hợp dùng các từ nối (linking words) như so, finally, therefore để liên kết các ý, tuy nhiên đừng quá lạm dụng, tránh rơi vào lỗi dùng quá nhiều từ nối.

6. Lặp lại câu hỏi mà không paraphrase

Khi luyện thi IELTS Speaking, hẳn bạn đã nghe nhiều về việc nên diễn đạt lại câu hỏi (paraphrase) khi trả lời. Tuy nhiên, rất nhiều thí sinh vẫn mắc lỗi trả lời y nguyên câu hỏi mà không thay đổi cách nói, điều này làm bài thi trở nên nhàm chán và mất điểm trong phần sử dụng ngôn ngữ linh hoạt.

Ví dụ:

Giám khảo hỏi: What do you usually do in your free time?
Thí sinh trả lời: I usually do free time activities like watching movies.

Câu trả lời trên chỉ lặp lại câu hỏi mà không có sự biến đổi nào, làm giảm điểm về từ vựng và ngữ pháp. 

Cách khắc phục:

• Thay đổi chủ ngữ: Watching movies is my favorite pastime when I’m free.
• Dùng dạng từ khác: I enjoy spending my leisure time watching films.
• Thay đổi cấu trúc câu: In my free time, I often watch movies.

Ngoài ra, việc dùng các từ đồng nghĩa để diễn đạt lại câu hỏi cũng rất quan trọng. Trong phần thi IELTS Speaking part 2, bạn nên bắt đầu bài nói bằng cách paraphrase câu hỏi và thêm các cụm từ tự nhiên hơn để gây ấn tượng, chẳng hạn: thay vì nói I’m going to talk about a time when…, bạn có thể bắt đầu bằng A few years ago… hoặc Once upon a time… như đang kể một câu chuyện thú vị.

Để tăng vốn từ vựng và khả năng paraphrase, bạn có thể sử dụng các công cụ từ điển trực tuyến như thesaurus.com để tìm các từ đồng nghĩa, trái nghĩa và tổng hợp chúng khi học từ mới.

7. Sử dụng hạn chế các thì hoặc sai sót khi chia thì trong tiếng Anh

Chia thì trong tiếng Anh luôn là một thử thách lớn với nhiều người học tiếng Việt, bởi trong tiếng Việt không có sự phân biệt rõ ràng về thì như tiếng Anh. Do đó, việc sử dụng sai hoặc chỉ dùng một vài thì phổ biến là lỗi rất thường gặp.

Trong kỳ thi IELTS Speaking, để đạt điểm cao, bạn không chỉ cần sử dụng đúng các thì mà còn nên linh hoạt kết hợp nhiều thì khác nhau như thì hiện tại đơn, thì quá khứ, thì hiện tại hoàn thành,... Việc này thể hiện khả năng ngữ pháp tốt và sự đa dạng trong cách sử dụng ngôn ngữ – một tiêu chí quan trọng được giám khảo đánh giá kỹ lưỡng.

Cách khắc phục: Để cải thiện kỹ năng chia thì, cách tốt nhất vẫn là luyện tập thường xuyên, rèn cách chia động từ chính xác và phát âm rõ ràng, nhất là các động từ có đuôi -ed khi chia ở thì quá khứ. Không có mẹo nào thay thế cho việc luyện tập đều đặn và có hệ thống.

Lời kết

Tự luyện IELTS Speaking không hề dễ dàng, nhưng cũng không phải là điều không thể chinh phục. Quan trọng là bạn phải biết mình đang mắc phải những sai lầm nào để kịp thời điều chỉnh và cải thiện đúng hướng. Đừng để những thói quen không tốt “cản bước” hành trình chinh phục band điểm IELTS mơ ước của bạn.

Hãy nhớ rằng, luyện tập hiệu quả không chỉ là nói nhiều, mà là nói đúng – nói tự nhiên và biết cách sử dụng chiến thuật phù hợp. Bắt đầu từ việc nhận diện và sửa những lỗi sai phổ biến, bạn sẽ từng bước nâng cao kỹ năng Speaking một cách bền vững và tự tin hơn khi bước vào phòng thi.

Chúc bạn học tập hiệu quả và sớm đạt kết quả như mong muốn!